Możliwość
ograniczenia prawa swobodnego przepływu w Unii Europejskiej:
Wspólnotowy
rynek wewnętrzny charakteryzuje się swobodnym przepływem towarów,
osób, usług i kapitału (art. 14 ust. 2 TWE).
Traktat
o ustanowieniu UE przewidział różne gwarancje dla poszczególnych
swobód rynku wewnętrznego. Tak, zatem z brzmienia Traktatu w części
dotyczącej swobodnego przepływu towarów wynika, że gwarantowana
jest pełna ochrona przed rzeczowo nieuzasadnionymi ograniczeniami, a
wszelkie zakazy i ograniczenia muszą zostać wyraźnie uzasadnione
(art. 28 i 30 TWE). Podobny zakaz został zawarty w regulacji swobody
świadczenia usług (art. 49 i nast. TWE). W regulacji swobody
przepływu pracowników (art. 39 i nast. TWE)oraz swobody
przedsiębiorczości (art. 43 i nast. TWE).
Ograniczenia
swobodnego przepływu towarów, usług, pracowników,
przedsiębiorczości i kapitału są dopuszczalne tylko wtedy, gdy:
-
służą
uznanemu celowi wspólnotowemu,
-
nie
są dyskryminujące ani w sposób bezpośredni, ani pośredni w
stosunkach między danym państwem a innymi państwami członkowskimi
(w odniesieniu do osób oraz dóbr gospodarczych pochodzących z
różnych państw),
-
nadają
się do spełnienia zamierzonego celu,
-
ich
podjęcie jest konieczne dla realizacji tego celu.
Decydującymi
czynnikami w uzasadnieniu tych środków są: zakaz dyskryminacji
oraz zasada proporcjonalności. Dokonując ograniczeń wg postanowień
traktatowych, przyjmuje się wykładnię zgodną z duchem
wspólnotowych standardów praw podstawowych oraz EKPC. Oznacza to,
że środki podjęte przez państwa członkowskie są uzasadnione
jedynie wtedy, gdy są zgodne z prawami podstawowymi chronionymi
przez Trybunał Sprawiedliwości.
Swobodny
przepływ towarów
Trybunał
uczynił wyjątek od reguł stosowania art. 28 TWE; dotyczy on
ograniczeń w sprzedaży o charakterze niedyskrymunującym (a nie
wymogów dotyczących samych towarów), które nie miały w ogóle na
celu ograniczenia wymiany towarowej między państwami. W myśl art.
28 i 29 TWE Traktat nie zabrania całkowicie ograniczeń w handlu.
Zastosowanie zakazów lub ograniczeń może wynikać z art. 30 TWE.
Oprócz tego klarownego uregulowania Trybunał rozwiną kategorię
wymogów koniecznych, stanowiących przesłankę dla zakazu
ograniczeń ilościowych, których przywołanie powoduje, iż
zastosowanie art. 30 TWE w konkretnym przypadku staje się całkowicie
zbędne.
Swobodny
przepływ osób
Norma
art. 39 ust. 3 TWE zawiera ograniczenia, jakimi są: ochrona porządku
publicznego, ochrona bezpieczeństwa publicznego i ochrona zdrowia.
Wyjątki tego rodzaju muszą podlegać wykładni zawężającej (VAN
Dyn, OTS 41/74, 1974, 1337, Nb. 18 i następ.). wg art. 3 ust 1 i 2
dyrektywy 64/221/EWG o koordynacji przepisów szczególnych,
dotyczących wyjazdu i pobytu cudzoziemców, jedynie ważkie
przyczyny, wynikające z osobistego zachowania konkretnej osoby, mogą
stanowić uzasadnienie wydalenia z kraju, o ile jest to konieczne ze
względu na ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa
publicznego lub zdrowia.
Swoboda
świadczenia usług
W
myśl art. 55 TWE swoboda świadczenia usług podlega takim samym
ograniczeniom, jak swoboda zakładania przedsiębiorstw (art. 45 i
nast. TWE).
Ograniczenia
przewidziane w prawie krajowym uzasadnia się wg tych samych
kryteriów, jak inne ograniczenia innych swobód rynku wewnętrznego.
Ograniczenia są dopuszczalne tylko wtedy, gdy służą interesowi
ogólnemu akceptowanemu w prawie wspólnotowym, są wolne od
dyskryminacji oraz są proporcjonalne (nadają się do osiągnięcia
zamierzonego celu oraz są niezbędne dla jego realizacji).
Konieczność wprowadzenia ograniczeń może zostać uzasadniona w
różny sposób np. potrzebą ochrony konsumentów.