Termin
wystąpienia ze skargą o stwierdzenie nieważności aktu instytucji:
Art.
230 TWE mówi o „dwóch miesiącach od daty publikacji aktu lub
jego notyfikowania skarżącemu lub, w razie ich braku, od daty
powzięcia przez niego wiadomości o tym akcie".
Dniem
publikacji aktu jest dzień ogłoszenia środka w Dzienniku Urzędowym
Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 254 TWE, obowiązkowej promulgacji
podlegają:
rozporządzenia,
dyrektywy i decyzje przyjęte przez Radę i Parlament w procedurze
współdecydowania,
rozporządzenia
Rady i Komisji,
dyrektywy
Rady i Komisji skierowane do wszystkich państw członkowskich.
Powiadomienia
adresata dokonuje się w wypadku innych niż powyższe dyrektyw oraz
decyzji. Powiadomienie musi zawierać nie tylko istotną treść
środka, ale także uzasadnienie. W przypadku braku wymaganego przez
Traktat ogłoszenia bądź notyfikacji, okres dwumiesięczny liczy
się od powzięcia wiadomości przez adresata o treści aktu.
Określa
go art. 230 akapit 5 TWE- termin na wniesienie skargi wynosi 2
miesiące od dnia:
Publikacji
aktu (jeśli podlega),
Notyfikowania
skarżącemu,
Jeżeli
akt nie był publikowany ani notyfikowany, to od dnia powzięcia
wiadomości przez skarżącego o tym akcie.
Przepisy
określające ten termin są bezwzględnie wiążące, bieg tego
terminu może być zawieszony jedynie wówczas, gdy opóźnienie
wynika z odległości oraz gady zaistnieją wyjątkowe okoliczności,
takie jak przypadek czy siła wyższa.
Obowiązki
instytucji w razie stwierdzenia nieważności aktu instytucji (art.
233 TWE):
Art.
233 TWE określa obowiązki instytucji w związku ze stwierdzeniem
nieważności, obliguje instytucje, których akty uznano za nieważne
do podjęcia działań zapewniających wykonanie wyroku ETS.
Stwierdzenie nieważności nie obliguje samo instytucji do wypłacenia
odszkodowania jednostkom, które poniosły szkodę w skutek wydania
aktu.
W
przypadku orzeczenia o nieważności aktu przyjętego przez
instytucję lub instytucje lub stwierdzenia, iż zaniechanie przez
nie działania jest sprzeczne z niniejszym Traktatem, są one
zobowiązane
do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału
Sprawiedliwości.
Zobowiązanie
to nie narusza zobowiązania, jakie może wyniknąć z
zastosowania artykułu 288 akapit
drugi (wynagrodzenia szkody wynikającej z odpowiedzialności
pozaumownej Wspólnoty).
Niniejszy
artykuł stosuje się również do EBC.
Skutek
orzeczenia stwierdzającego nieważność aktu instytucji. Czy
Trybunał może zastosować limitatio ratione temporis orzeczenia?
Orzeczenie
takie skutkuje erga omnes i ex tunc (od początku, jak by nigdy nie
został wydany), akt uznany za nieważny jest nieważny w granicach
skargi.
Oznacza
to, że dany akt jest traktowany jak nigdy nie został wydany. W
przypadku rozporządzenia sąd wspólnotowy może stwierdzić, że
pewne skutki prawne wywołane przez anulowany środek prawny
pozostają w mocy. W stosunku do stwierdzającego nieważność aktu
prawnego działa zasada res iudicata. Dany środek nie może być
później zaskarżony w innym postępowaniu opartym na tej samej
podstawie prawnej. Nie dotyczy to postępowań związanych z innymi,
autonomicznymi skargami. Uznanie aktu prawnego za nieważny i niebyły
powoduje, że przestają obowiązywać wszelkie środki podjęte na
podstawie zaskarżonego aktu, w tym środki prawne przyjęte przez
państwo w celu implementowania zaskarżonego aktu do krajowego
porządku prawnego.
Zasada
pewności prawa wymaga, aby nowo wydany akt prawny nie miał
działania retroaktywnego.
ETS może wskazać
limitatio, może ograniczyć skutki orzeczenia w czasie, orzeczenie
wywołuje skutki prawne od momentu jego wydania.
Orzeczenie stwierdzające
nieważność danego środka skutkuje erga omnes i ex tunc. W wypadku
rozporządzenia jednak Trybunał może zastosować limitatio ratione
temporis swojego orzeczenia, uznając część skutków
unieważnionego aktu za niewzruszalne.
Podmioty
i zakres skargi, z jaką mogą wystąpić o stwierdzenie nieważności
aktu instytucji:
Podmioty
uprawnione do wniesienia skargi o unieważnienie aktu wspólnotowego:
-
podmioty
uprzywilejowane,
które mogą wnosić skargę o unieważnienie każdego aktu
wspólnotowego. Są to główne instytucje Wspólnoty (Parlament
Europejski, Rada, Komisja), oraz państwa członkowskie.
-
podmioty,
którym służy skarga o unieważnienie tylko wtedy, gdy akt narusza
ich kompetencje. Należą tu Trybunał Obrachunkowy i Europejski
Bank Centralny (wcześniej także Parlament Europejski).
-
podmioty
nieuprzywilejowane,
którym skarga o unieważnienie służy tylko po spełnieniu
dodatkowych przesłanek. Zaliczamy tu jednostki, a więc osoby
fizyczne i prawne.